اثر پرتودهی و بسته‌بندی بر افزایش ماندگاری خرمای شاهانی جیره عملیاتی انفرادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه فرآوری محصولات شیلاتی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استاد، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه فرآوری محصولات شیلاتی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 کارشناسی ارشد صنایع غذایی، مؤسسه آموزش عالی خرد، بوشهر، ایران

چکیده

از نظر نظامی، جیره مقدار غذای کافی برای یک فرد نظامی در یک روز است. جیرۀ عملیاتی، یک اصطلاح کلی برای جیره­های مورد استفاده در مناطق عملیاتی و جنگی می­باشد. سلامت، ارزش تغذیه­ای و پایداری اکسیداتیو از عوامل مهم در تهیه چنین محصولی با زمان ماندگاری طولانی‌مدت در شرایط نامناسب است. در بیشتر اوقات خرما یکی از اقلام غذایی موجود در جیره غذایی عملیاتی نیروهای مسلح در ایران می‌باشد. یکی از مسائل اساسی در مورد جیره­های غذایی افزایش ماندگاری آن است. روش­های مختلفی برای افزایش ماندگاری خرما وجود دارد که می­توان به روش پرتودهی و اصلاح بسته‌بندی اشاره کرد. این پژوهش به بررسی تأثیر ترکیب روش­های بسته­بندی و پرتودهی با پرتو گاما بر شاخص­های حسی خرمای رقم شاهانی می­پردازد. این تحقیق در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تیمار و 3 تکرار انجام شد. تیمارها شامل تیمار 1: شاهد (بسته­بندی وکیوم)، تیمار 2: بسته­بندی وکیوم    به­همراه پرتودهی با پرتو گاما با دز 4 کیلوگری، تیمار 3: بسته­بندی وکیوم به­همراه پرتودهی با پرتو گاما با دز 6 کیلوگری می­باشند. نتایج ارزیابی­های حسی نمونه­های نگهداری‌شده در دمای اتاق در ماه‌های 6، 12، 18 و 24 پس از شروع آزمایش نشان داد که تیمار بسته­بندی وکیوم با 4 کیلوگری پرتو گاما بعد از 24 ماه، بالاترین امتیاز و ماندگاری را داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Effect of Irradiation and Packaging on Increasing the Shelf life of Shahani Dates in Individual Operational Rations

نویسندگان [English]

  • Reza rezanejad 1
  • Mohammad Ali Nematollahi 2
  • Seyed Mahdi Ojagh 3
  • Sayed Hassan mousavi 4
1 Assistant Professor, Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran.
2 Professor, Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran.
3 Associate Professor, Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Ira
4 Master of Food Industry, Kherad Institute of Higher Education, Bushehr, Iran.
چکیده [English]

In military terminology, a “ration” refers to the daily food allotment for one service member. An “operational ration” is a broad category covering rations designed for use in combat zones and during field operations. Key considerations in developing such rations include healthfulness, nutritional value, and oxidative stability to ensure a long shelf life under adverse conditions. In the Iranian armed forces, dates are a common component of the operational ration. A primary concern with any food ration is extending its preservation period. Various techniques exist to enhance the shelf life of dates, including irradiation and modified packaging. This study examines the combined effect of packaging methods and gamma irradiation on the sensory properties of Shahani dates. The experiment followed a completely randomized design with three treatments and three replications: Treatment 1: Control (vacuum packaging only), Treatment 2: Vacuum packaging combined with gamma irradiation at a dose of 4 kGy and Treatment 3: Vacuum packaging combined with gamma irradiation at a dose of 6 kGy. Sensory evaluations were conducted on samples stored at room temperature at 6, 12, 18, and 24-month intervals. The results indicated that after 24 months, Treatment 2 (vacuum packaging with 4 kGy irradiation) received the highest sensory scores and demonstrated the greatest shelf life.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shahani Dates
  • Gamma Irradiation
  • Vacuum Packaging
  • Shelf Life Extension

Smiley face

مراجع

[1] Institute of Medicine, “High-Energy, Nutrient-Dense Emergency Relief Food Product”. Washington, DC: The National Academies Press. 2002. https://doi.org/10.17226/10347.
[2] K. Marsh & B. Bugusu. “Food packaging—roles, materials, and environmental issues,” Journal of Food Science, vol. 72, Issue 3, pp. 39-55, 2007 . https://doi.org/10.1111/j.1750-3841.2007.00301.x.
[3] فرجی، سمانه. اکبریان، محمد جواد. حبیبی، مسعود. بررسی انواع سیستم های بسته‌بندی ضدمیکروبی، مجله علوم و فناوری بسته‌بندی، دوره 14، شماره 56، صفحه 63-78، 1402.  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286675.1402.14.56.6.6
[4] A. A. Kader, D. Zagory, E. L. Kerbel. “Modified atmosphere packaging of fruits and vegetables,” Critical Reviews in Food Science and Nutrition, Volume 28, Issue 1, pp. 1-30, 2009. https://doi.org/10.1080/10408398909527490.
[5]  رضانژاد، رضا. اجاق، سیدمهدی. حسینی، سیدولی. بررسی اثر پوشش­دهی با یخ و بهینه‌سازی فرآیند گلیزینگ تحت دماهای فوق‌سرد بر کیفیت فیله منجمد ماهی قزل‌آلای رنگین کمان. مجله علوم و فناوری بسته‌بندی، دوره 14، شماره 61، صفحه 31-37، 1404.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286675.1404.16.61.4.8
[6] F. Karbancıoğlu-Güler & D. Heperkan. “Natural occurrence of ochratoxin A in dried figs,” Analytica chimica acta, vol. 617, Issue 1, pp. 32-6. 2008. https://doi.org/10.1016/j.aca.2008.01.009.
[7] P. R. Hussain, R. S. Meena, M. A. Dar, A. M. Wani. “Gamma irradiation of sun-dried apricots (Prunus armeniaca L.) for quality maintenance and quarantine purposes,” Radiation Physics and Chemistry,  vol. 80, Issue 7, pp. 817-827, 2011. https://doi.org/10.1016/j.radphyschem.2011.02.029.
[8] M. A. Farag, N. Hegazi, E. Dokhalahy, A. R. Khattab. “Chemometrics based GC-MS and ATR-FTIR for discrimination of eight Egyptian date fruit varieties: A comparative study,” Food Chemistry, vol. 331, Issue 1. 2020. http://dx.doi.org/10.1016/j.foodchem.2020.127358
[9] آمارنامه وزارت جهاد کشاورزی سال ۱۴۰۱. معاونت برنامه ریزی و اقتصادی.
[10] S. A. Ibrahim, A. A. Amira, L. Leonard, D. Raphael, R. Gyawali, A. Krastanov, O. S. Aljaloud. “Date fruit: a review of the chemical and nutritional compounds, functional effects and food application in nutrition bars for athletes,” international Journal of Food Science and Technology, vol. 56, Issue 4, pp. 1503–1513. 2021.
https://doi.org/10.1111/ijfs.14783
[11] s. h. hamad. “Microbial Spoilage of Date Rutab Collected from the Markets of Al-Hofuf City in the Kingdom of Saudi Arabia,” Journal of Food Protection, vol. 71, Issue 7, pp. 1406–1411. 2008. http://dx.doi.org/10.4315/0362-028X-71.7.1406.
[12] M. Maqbool, A. Ali, P. G. Alderson. “A combination of gum arabic and chitosan can control anthracnose caused by Colletotrichum musae in banana fruit,” The Journal of Horticultural Science & Biotechnology. vol. 85 Issue 5: pp. 432-436. 2010.
http://dx.doi.org/10.1080/14620316.2010.11512693.
[13] J. Farkas & C. Mohácsi-Farkas. “History and future of food irradiation,”Trends in Food Science & Technology. Trends in Food Science & Technology, vol. 22, Issues 2–3, pp. 121-126. 2011.
https://doi.org/10.1016/j.tifs.2010.04.002
[14] P. B. Roberts. “Food irradiation: Standards, regulations and world-wide trade,” Radiation Physics and Chemistry, vol. 129, pp. 30-34. 2016.
https://doi.org/10.1016/j.radphyschem.2016.06.005.
[15] A, wani, P. R. hussain, R. S. Meena, M. A. Dar. “Effect of gamma-irradiation and refrigerated storage on the improvement of quality and shelf life of pear,” Radiation Physics and Chemistry vol. 77, Issues 8, pp. 983-989. 2008.
http://dx.doi.org/10.1016/j.radphyschem.2008.04.005.
[16] R, Mahto & M. Das. “Effect of gamma irradiation on the hysicochemical and sensory properties of mango (Mangifera indica L.) juice,” Postharvest Biology and Technology, vol. 86, pp. 447-455. 2013.
 http://dx.doi.org/10.1016/j.postharvbio.2013.07.018.
[17] S. Zarbakhsh, S. Rastegar. “Influence of postharvest gamma irradiation on the antioxidant system, microbial and shelf life quality of three cultivars of date fruits (Phoenix dactylifera L.),” Scientia Horticulturae, vol. 247, pp. 275-286. 2019.
https://doi.org/10.1016/j.scienta.2018.12.035
[18] زربخش، سعیده. رستگار، سمیه. جوادپور، صدیقه. ارزیابی تأثیر پرتوگاما بر آلودگی میکروبی و شاخص‌های کیفی سه رقم خرما (Phoenix dactylifera L) در مدت انبارمانی. نشریه علوم باغبانی ایران. دوره 49، ص 147-156. 1397.
https://doi.org/10.22059/ijhs.2017.215849.1084.
[19] رزداری، آیت محمد. رئیسی، مرتضی. ابراهیمی، رحیم. کیانی، حسن. علم پرتودهی و تأثیر آن در افزایش ماندگاری مواد غذایی. بیست و یکمین کنگره ملی علوم و صنایع غذایی. 1392.
[20] حسینی، سیده لیلا. سیحون، مرضیه. رجایی، رسا. بررسی تغییرات میکروبی و شیمیایی خرمای مضافتی پرتوفراوری‌شده با اشعه گاما. مجله علوم، مهندسی و فناوری هسته‌ای دوره 29. ص 13-19. 1387.
[21] R. Bhat, K. R. Sridhar, K. Tomita-Yokotani. “Effect of ionizing radiation on antinutritional features of velvet bean seeds (Mucuna pruriens),” Food Chemistry, vol. 103, Issue 3, pp. 860-866. 20072007.
https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.09.037.
 [22] Y. Wong, T. Herald, K. Hachmeister. “Comparison Between Irradiated and Thermally Pasteurized Liquid Egg White on Functional, Physical, and Microbiological Properties,” Poultry Science, vol. 75, Issue 6, pp. 803-808. 1996.
 http://dx.doi.org/10.3382/ps.0750803.
[23] H. Stone, & J. L. Sidel. “Sensory evaluation practices (3rd ed.)”. Academic Press. 2004.
[24] استاندارد ملی ایران به شماره 15544، میکروبیولوژی خرمای خشک و خرمای نیمه خشک- ویژگی ها وروش های آزمون. چاپ اول- 1397.
[25] B .A. Ameh, D .I. Gernah, O. Obioha, G. K. Ekuli. “Production, Quality Evaluation and Sensory Acceptability of Mixed Fruit Juice from Pawpaw and Lime,” Food and Nutrition Sciences, vol. 6, Issue 5, pp. 532-537. 2015.
http://dx.doi.org/10.4236/fns.2015.65055.
[26] V. Falguera, J. Pagan, A. Ibarz. “Effect of UV–Vis irradiation on enzymatic activities and physicochemical properties of apple juice from different varieties,” LWT - Food Science and Technology, vol. 44, Issue 1, pp. 115-119. 2011.
علوم و فنون بسته‌بندی
دوره 16، شماره 63 - شماره پیاپی 63
شماره پیا پی 63 پاییز 1404
آذر 1404
صفحه 1-11

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 20 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری: 17 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 15 آذر 1404
  • تاریخ انتشار: 30 آذر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار